จะดีแค่ไหน ถ้าเมืองมีพื้นที่ให้เราได้นั่งเล่น เดินเล่น และคุยกันแบบไม่ต้องรีบ หากพื้นที่สีเขียวไม่ใช่แค่สวน แต่เป็นพื้นที่ที่ช่วยดูแลทั้งร่างกาย ใจ และคุณภาพชีวิตในระยะยาว แนวคิดนี้เองที่ Shma อยากชวนทุกคนออกมาลองสัมผัส ผ่านโมเดลพื้นที่สีเขียวรูปแบบใหม่ทั้ง 4 แห่ง ใน Bangkok Design Week 2026 พื้นที่ทดลองที่ออกแบบมาเพื่อค้นหาคำตอบว่า เมืองจะน่าอยู่ขึ้นได้แค่ไหน หากเราออกแบบมันจากชีวิตจริงของคนเมือง

โปรเจกต์นี้เริ่มต้นขึ้นจากเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก ซึ่งรับรองพร้อมให้การสนับสนุนกับกรุงเทพฯ เป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านการออกแบบ (Bangkok City of Design, UCCN) ต่อมา CEA จึงได้เปิดรับข้อเสนอเกี่ยวกับการออกแบบพื้นที่สีเขียวเพื่อสร้างคุณภาพชีวิตหรือระบบนิเวศของเมือง ซึ่งก็สอดคล้องกับภารกิจที่ Shma ทำมาโดยตลอด

“ปัจจุบันคนพูดถึงเรื่อง longevity กันเยอะมาก ด้วยความท้าทายทางด้านสิ่งแวดล้อม ข้อกังวลเกี่ยวกับการมีชีวิตที่ทั้งยืนยาว สุขภาพดี และมีคุณภาพชีวิตที่ดีด้วย กลายเป็นสิ่งที่ยุคใหม่เองก็คอนเซิร์นกันมาก เราจึงเลือกหยิบเรื่อง longevity นี้มาผสานกับความต้องการ third place ในเมือง ออกมาเป็น LongiPark หรือ park ที่ส่งเสริมเรื่อง longevity”

ยศพล บุญสม ภูมิสถาปนิกแห่ง Shma เล่าถึงไอเดียแรกเริ่มของ LongiPark ซึ่งพัฒนาต่อเป็น 4 คอนเซปต์ย่อยซึ่งเกิดจากการทำงานกับพื้นที่ในแต่ละย่าน

“พื้นที่ที่เราโฟกัสจะอยู่ในเขตพระนครและย่านเจริญกรุง ซึ่งเป็นโซนที่มีพื้นที่สีเขียวน้อยอยู่แล้วเป็นทุนเดิม แต่ในขณะเดียวกันก็มีมิติของศิลปวัฒนธรรมผสมอยู่ ซึ่งนอกจากที่จะบอกว่ามันตอบโจทย์ชุมชน ตอบโจทย์เมืองแล้ว มันก็ควรต้องยืนระยะได้ มีคนใช้จริง มีคนดูแลจริง และก่อให้เกิดอิมแพกต์ 

“เราเริ่มจากการเข้าไปทำกระบวนการการมีส่วนร่วมกับคนในพื้นที่ เพื่อไปดูว่าจริงๆ แล้วชุมชนเขาต้องการอะไร อย่างลานคนเมืองมันร้อนมาก พื้นที่มีแต่ลานคอนกรีต มันจึงต้องมาปรับเปลี่ยนเรื่อง surface หรือ micro climate” 

ผลลัพธ์ที่ได้คือพื้นที่สีเขียว 4 แห่งที่แตกต่างกันทั้งในแง่ของตัวขนาด คอนเซปต์ และเป้าหมายในการทดลองประเด็นของเมืองที่แตกต่างกัน เริ่มจาก Long Rest & Heal พื้นที่ป่าขนาดย่อมใจกลางลานคนเมือง, Long Play & Learn สวนที่เล่นและเรียนได้พร้อมกันบนถนนอุณากรรณ, Long Chat พื้นที่พูดคุยที่อยากกระตุ้นปฏิสัมพันธ์ของคนในชุมชนโดยรอบบ้านเลขที่ 1 และ Long Share พื้นที่สีเขียวขนาดกะทัดรัดเพียง 5 ตารางเมตรในชุมชนโชฏีก 

“เราตั้งใจจะใช้ BKKDW เป็นพื้นที่ชวนคนเข้ามาทดลองใช้และขอความเห็น ว่าปัจจัยในการออกแบบที่เราเลือกมา อย่างการสร้าง micro climate การทำบรรยากาศลานคนเมืองให้ช้าลง อย่างนี้คนเขาชอบกันไหม มีความรู้สึกในการใช้งานเปลี่ยนแปลงไปไหม ซึ่งแต่ละพื้นที่ก็จะทดสอบประเด็นที่แตกต่างกัน เราก็จะมีกิจกรรมประกบเข้าไปด้วยเพื่อขอฟีดแบ็กจากคนที่เข้ามาเยี่ยมชม แล้วเอาไปพัฒนาต่อเป็นตัวต้นแบบให้กับพื้นที่อื่นๆ ของเมืองต่อไป

“ความท้าทายหนึ่งที่ทำให้เราได้เรียนรู้คือ third place มันไม่ได้เป็นแค่เรื่องของกายภาพอย่างเดียว มันเป็นเรื่องของการพัฒนาฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ไปคู่กัน ดังนั้นระยะเวลาไม่กี่วันในช่วงเทศกาล BKKDW จึงยังไม่สามารถคอนเฟิร์มได้ว่ามันสำเร็จหรือไม่ เพราะมันเป็นสิ่งที่ต้องทิ้งระยะ คนต้องไปซ้ำ มีกิจกรรมซ้ำๆ มันก็จะเริ่มคุ้นเคย นี่คือสิ่งที่เราน่าจะต้องเรียนรู้ไปด้วยกัน”

หลังจบงาน BKKDW ไปแล้ว 2 ใน 4 ของโปรเจกต์ LongiPark จะถูกเก็บไว้สำหรับการใช้งานจริงคือ Long Chat บริเวณบ้านเลขที่ 1 และ Long Play & Learn บริเวณถนนอุณากรรณ ซึ่งเปิดให้ทุกคนสามารถแวะเวียนไปเยี่ยมชมได้ในระยะยาว

“สิ่งนี้จะได้ลบภาพพื้นที่สาธารณะเดิมๆ ที่เราเคยเห็น อย่างความเป็นสวนนี่มันพูดได้หลากหลายเลยนะ พูดเรื่องระบบนิเวศ สุขภาพ เด็ก พูดได้ทุกเรื่อง ทำให้คนเห็นภาพว่าพื้นที่สาธารณะมันเป็นอะไรก็ได้ไม่ใช่แค่สวนสำหรับออกกำลังกายหรือแค่ปิกนิกอย่างเดียว มันอาจเป็นฟาร์มก็ได้ เป็นป่าก็ได้ เป็นอะไรก็ได้ถ้าเราหากระบวนการออกแบบของมันให้เจอ”

ดูข้อมูลเพิ่มเติมงานของ Shma ใน Bangkok Design Week 2026 ได้ที่: https://www.bangkokdesignweek.com/bkkdw2026/program