แม่ซื้อไม้โยกเยก The Wooden Rocking Thai Guardian Sidekick ___ เมื่อของเล่นเล่าเรื่องวัฒนธรรม และวัฒนธรรมกลายเป็นของใช้ในชีวิตประจำวัน ___ ที่ CODE Studio เรามองว่า เรื่องราวทางวัฒนธรรมคือทรัพยากรที่มีคุณค่า เป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดในการออกแบบ และการเชื่อมโยงผู้คนกับอดีตในรูปแบบใหม่ เมื่อวัฒนธรรมถูกตีความใหม่ด้วยมุมมองร่วมสมัย มันจึงสามารถกลับมามีชีวิตอยู่ร่วมกับปัจจุบัน กลายเป็นสิ่งที่ “เล่นได้ ใช้ได้ และเล่าได้” อย่างแท้จริง จากความเชื่อเรื่อง “แม่ซื้อ” ที่หลายคนอาจคุ้นชื่อ แต่ไม่เคยได้ยินเรื่องราวเต็ม ๆ เราจึงอยากชวนคุณย้อนกลับไปสำรวจเรื่องราวของความเชื่อนี้ และพบกับงานออกแบบที่ต่อยอดจากจินตนาการพื้นถิ่น ให้กลายเป็นของเล่นไม้ ที่มีทั้งเรื่องราว ศิลปะ และหัวใจของชุมชนรวมอยู่ในชิ้นเดียว ___ แม่ซื้อ: เทพผู้พิทักษ์แห่งชีวิตแรกเกิด ___ ในคติความเชื่อของไทย “แม่ซื้อ” คือเทพผู้คุ้มครองเด็กแรกเกิด มีทั้งหมด 7 องค์ตามวันเกิดของทารกแต่ละวัน โดยมีหลักฐานชัดเจนปรากฏในจารึกและจิตรกรรมฝาผนัง ณ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) ที่บรรยายรูปลักษณ์และชื่อของแม่ซื้อแต่ละวันไว้อย่างครบถ้วน แม่ซื้อเหล่านี้มีรูปร่างเป็นหญิงและศีรษะเป็นสัตว์ ได้แก่ สิงห์ ม้า ควาย ช้าง กวาง วัว และเสือ ซึ่งตรงกับสัตว์พาหนะของเทพนพเคราะห์ เทวดาประจำวันเกิดในคติไทย . เมื่อครั้งที่วิทยาการทางการแพทย์ยังไม่ก้าวหน้า การคลอดบุตรเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน แม่ซื้อจึงกลายเป็นที่พึ่งทางจิตใจของครอบครัว ทารกแต่ละคนจะถูก “ฝากชะตา” ไว้กับแม่ซื้อ ด้วยพิธีฝังรก ณ สถานที่ที่เชื่อว่าเป็นที่สถิตของแม่ซื้อประจำวันเกิด เช่น ใต้จอมปลวก ใต้ต้นไม้ใหญ่ ข้างบ่อน้ำ เป็นต้น ความเชื่อนี้ยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เมื่อใดที่แม่ซื้อรักและเอ็นดูเด็กมากเกินไป พ่อแม่ก็มักกังวลว่าเทพองค์นี้อาจพาเด็ก “ไปอยู่ด้วย” จึงเกิดธรรมเนียมการเรียกเด็กด้วยถ้อยคำย้อนแย้ง เช่น “น่าเกลียดน่าชัง” หรือตั้งชื่อที่ฟังไม่น่ารัก เพื่อพรางชะตา รวมถึงพิธี “รับขวัญเด็ก” ที่ร่อนทารกบนกระด้งและเอ่ยว่า “สามวันลูกผี สี่วันลูกคน” เพื่อประกาศต่อแม่ซื้อว่า เด็กคนนี้เป็นของมนุษย์แล้ว ไม่ใช่ของโลกวิญญาณอีกต่อไป ___ จากเรื่องเล่า สู่ของเล่นไม้ที่มีชีวิต ___ การออกแบบ “แม่ซื้อไม้โยกเยก” ถือเกิดขึ้นจากการต่อยอดวัฒนธรรมไทย ผ่านการเชื่อมโยงเรื่องเล่าโบราณเข้ากับการออกแบบของเล่นในบริบทร่วมสมัย โดยเป็นความร่วมมือระหว่าง CODE Studio และ The Roots Routes ผู้พัฒนาแอปพลิเคชัน self-guided tour และผู้เชี่ยวชาญด้านการออกแบบประสบการณ์ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม จุดเริ่มต้นของโปรเจกต์นี้มาจากการร่วมพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวย่านเมืองเก่ากรุงเทพฯ 3 เส้นทาง ภายใต้งาน Bangkok Design Week 2024 หนึ่งในเส้นทางสำคัญคือ “ย่านค้าไม้หลังวัดสระเกศ” พื้นที่ที่ยังคงมีกลิ่นอายของช่างไม้ดั้งเดิม และร้านค้าไม้ที่ดำเนินกิจการมายาวนานกว่า 100 ปี เราเริ่มต้นด้วยการสำรวจทรัพยากรในชุมชน ทั้งฝีมือช่าง วัสดุ และเครื่องมือ จนได้พบกับ “ม้าโยกไม้” ของเล่นคลาสสิกที่อยู่คู่ความทรงจำของคนทั่วไป ซึ่งทั้งเหมาะสมกับการผลิต และเชื่อมโยงกับสัญลักษณ์ของแม่ซื้อได้อย่างเป็นธรรมชาติ จึงกลายเป็นจุดร่วมของสองโลก — โลกของเด็ก และโลกของความเชื่อ — ในรูปแบบของเล่นไม้ที่ออกแบบใหม่ ___ The Wooden Rocking Thai Guardian Sidekick ของเล่นที่มีเรื่องราวมาจากเทพผู้พิทักษ์ ___ แม่ซื้อไม้โยกเยกถูกออกแบบทั้งหมด 7 แบบ ตามสัตว์ประจำวันเกิด เพื่อให้ผู้ใช้เลือกได้ตามวันเกิดของเด็ก เพิ่มมิติของความเฉพาะตัวของผู้ใช้งาน โดยชิ้นงานผลิตจากไม้ยางพาราประสาน ใช้เทคนิค งานซ้อนไม้ และการเข้าไม้แบบไทย ทุกชิ้นผลิตด้วยมือของช่างไม้จากย่านค้าไม้หลังวัดสระเกศ และชุมชนบางโพ ผ่านการออกแบบ ทดสอบ และปรับปรุงร่วมกันกับทีมออกแบบอย่างใกล้ชิด จุดเด่นของโครงการนี้คือการทำงานร่วมกับช่างในฐานะ ผู้ร่วมสร้างความหมายใหม่จากฝีมือที่มีอยู่ ผลิตภัณฑ์นี้จึงเป็นงานออกแบบที่มีชีวิต มีเรื่องเล่า และมีความเชื่อมโยงจากชุมชนจริง ___ จากของเล่น… สู่ผู้พิทักษ์ตัวน้อยประจำวันเกิด ___ เพื่อมอบคุณค่าที่มากกว่าแค่ความน่ารัก ปัจจุบัน เรากำลังพัฒนาไลน์ผลิตภัณฑ์ต่อจากม้าโยก ไม่ว่าจะเป็นตุ๊กตาแม่ซื้อ ของแต่งบ้าน หรือของใช้ในห้องนอนเด็ก เพื่อให้ “แม่ซื้อ” กลายเป็น ผู้พิทักษ์ตัวน้อย ที่อยู่เคียงข้างลูกหลานในโลกสมัยใหม่ ในแบบที่อบอุ่น เรียบง่าย และร่วมสมัย แม่ซื้อไม้โยกเยก ไม่ใช่แค่ของเล่น แต่คือผู้พิทักษ์ที่กลับมาอยู่เคียงข้างเด็ก ๆ อีกครั้ง ทุกชิ้นผ่านฝีมือช่างไม้ไทย และหัวใจของการออกแบบทางวัฒนธรรมให้ร่วมสมัย ให้เรื่องราวที่น่าสนใจเหล่านี้ได้ถูกนำมาเล่าใหม่ในโลกปัจจุบัน